Tháng 5/2026, khi miền Tây vào vụ rộ, nhiều xe container xếp hàng chờ lấy mẫu trong khi giá sầu riêng tại vườn tụt mạnh. Điểm nghẽn không nằm ở trái sầu riêng, mà ở một tờ giấy: phiếu kết quả xét nghiệm cadimi. Bài viết này giải thích ngắn gọn ngưỡng cadimi mà Trung Quốc áp dụng, quy trình lấy mẫu thực tế và những lỗi thường khiến một lô hàng “rớt” ngay trước khi xuất.
Cadimi là gì và vì sao Trung Quốc kiểm tra trên sầu riêng?
Cadimi (Cd) là kim loại nặng có sẵn trong vỏ trái đất, đi vào đất canh tác qua phân bón, nước tưới và bụi lắng. Cây hút cadimi qua rễ cùng với nước và dinh dưỡng, rồi tích lũy dần trong mô, kể cả phần cơm trái.
Từ tháng 3/2024, phía Trung Quốc phát hiện một số lô sầu riêng Việt Nam có dư lượng cadimi vượt ngưỡng. Từ đó, kết quả kiểm nghiệm cadimi trở thành giấy tờ đi kèm gần như mọi lô hàng sầu riêng tươi vào thị trường này. Đến cuối năm 2024, chỉ tiêu vàng O được bổ sung, nâng thành hai phép thử bắt buộc.
Ngưỡng 0,05 mg/kg nhỏ đến mức nào?
Theo tiêu chuẩn quốc gia Trung Quốc GB 2762-2022 về giới hạn chất ô nhiễm trong thực phẩm, hàm lượng cadimi trong quả tươi không được vượt 0,05 mg/kg. Với sầu riêng, giới hạn này áp lên phần ăn được (cơm trái).
0,05 mg/kg tương đương 50 microgam trong một kilogam cơm sầu riêng, tức 0,05 phần triệu (ppm). Để dễ hình dung: nếu một ký cơm sầu riêng được chia thành 20 triệu phần bằng nhau, lượng cadimi cho phép chỉ bằng khoảng một phần trong số đó. Ở mức này, cần thiết bị phân tích chuyên dụng như GF-AAS hoặc ICP-MS để định lượng tin cậy.
Biên độ giữa “đạt” và “không đạt” rất hẹp. Hồ sơ từ chối nhập khẩu do cơ quan quản lý thực phẩm Đài Loan công bố năm 2025 ghi nhận nhiều lô sầu riêng Việt Nam ở mức 0,06–0,10 mg/kg, tức chỉ nhỉnh hơn ngưỡng một chút. Đó là lý do một vườn “bình thường” vẫn có thể trượt nếu không được kiểm soát từ trước.
Quy trình xét nghiệm cadimi sầu riêng xuất khẩu
Trên thực tế, quy trình gồm năm bước. Thời gian và cách làm cụ thể có thể khác nhau tùy phòng thử nghiệm, nên doanh nghiệp cần xác nhận trước với đơn vị mình chọn.
- Chọn phòng thử nghiệm có tên trong danh sách. Chỉ kết quả của các cơ sở có tên trong danh sách được Tổng cục Hải quan Trung Quốc chấp thuận mới có giá trị cho mục đích xuất khẩu. Danh sách này do Bộ Nông nghiệp và Môi trường cập nhật định kỳ.
- Đăng ký lịch lấy mẫu sớm. Trong mùa cao điểm, nhiều doanh nghiệp phải đăng ký trước khoảng 7 ngày.
- Lấy mẫu đại diện tại lô hàng. Một mô tả thường gặp là lấy ngẫu nhiên khoảng 2 trái trong 5–6 thùng đã đóng. Mẫu được niêm phong, ghi mã số vùng trồng và mã cơ sở đóng gói. Số lượng mẫu và cách lấy cụ thể do đơn vị thực hiện xác nhận trước khi triển khai.
- Phân tích trong phòng thí nghiệm. Cơm trái được đồng nhất, vô cơ hóa bằng axit rồi đo cadimi bằng GF-AAS hoặc ICP-MS. Phòng thử nghiệm đối tác của AgriSure dùng GF-AAS theo SOP.01:2026, giới hạn định lượng 0,02 mg/kg.
- Trả phiếu kết quả để đưa vào bộ hồ sơ kiểm dịch, thông quan.
Những lỗi khiến lô hàng trượt cadimi
1. Chỉ xét nghiệm khi hàng đã lên container
Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã nhiều lần khuyến cáo kiểm tra cadimi phải làm “từ gốc”. Nếu lô đã đóng xong mới phát hiện vượt ngưỡng, doanh nghiệp gần như không còn đường lui: hàng phải quay về, chi phí logistics đã phát sinh, còn trái thì không chờ được.
2. Gom hàng từ nhiều vườn không rõ lịch sử
Kết quả xét nghiệm chỉ đại diện cho mẫu được lấy. Lô gom từ nhiều vườn, trong đó có vườn đất chua và bón lân nhiều năm, rủi ro cao hơn hẳn. Chính sự chênh lệch giữa kết quả kiểm tại Việt Nam và kết quả tại cửa khẩu Trung Quốc từng khiến một số phòng thử nghiệm bị phía bạn loại khỏi danh sách.
3. Bỏ qua dữ liệu đất và phân bón
Kết quả khảo sát năm 2025 của Viện Cây ăn quả miền Nam trên 63 mẫu đất vườn sầu riêng cho thấy khoảng 60% mẫu có cadimi trên 0,05 mg/kg đất. Tuy vậy, trong hơn 300 mẫu cơm sầu riêng, chỉ khoảng 5% vượt ngưỡng. Nghĩa là đất có cadimi chưa chắc trái vượt ngưỡng, nhưng đó là tín hiệu cần theo dõi sát pH đất và lượng phân lân.
Nên kiểm tra cadimi vào lúc nào?
| Thời điểm | Nên kiểm tra gì | Mục đích |
|---|---|---|
| Đầu vụ, trước bón phân | Đất (Cd tổng, pH), phân bón đang dùng | Biết vườn thuộc nhóm rủi ro nào |
| 2–4 tuần trước thu hoạch | Trái đại diện theo từng vườn/khu | Sàng lọc sớm, quyết định bán xuất khẩu hay nội địa |
| Khi đóng lô xuất khẩu | Mẫu lô hàng tại phòng có tên trong danh sách | Lấy phiếu kết quả cho hồ sơ thông quan |
Cần lấy mẫu và kiểm nghiệm Cadimi, Vàng O cho lô sầu riêng, mít?
AgriSure tiếp nhận yêu cầu, tư vấn quy trình và kết nối dịch vụ lấy mẫu, kiểm nghiệm với phòng thử nghiệm đối tác được công nhận ISO/IEC 17025:2017 (VILAS 1630) cho Cadimi, Vàng O trên sầu riêng, mít. Gọi hoặc Zalo 0878 997 698 để được báo giá và đặt lịch.
Câu hỏi thường gặp
Sầu riêng bán nội địa có cần xét nghiệm cadimi không?
Yêu cầu kiểm nghiệm cadimi bắt buộc hiện gắn với hồ sơ xuất khẩu sang Trung Quốc. Tuy vậy, lô hàng bị trả về từ Trung Quốc đã được cơ quan chức năng yêu cầu kiểm tra chặt trước khi tiêu thụ trong nước.
Một phiếu kết quả dùng được cho bao nhiêu lô?
Phiếu kết quả gắn với mẫu và lô hàng cụ thể. Không nên dùng một kết quả cho lô khác, vì phía nhập khẩu có thể lấy mẫu kiểm tra lại tại cửa khẩu.
Xét nghiệm cadimi mất bao lâu?
Phụ thuộc lượng mẫu đang chờ của phòng thử nghiệm. Ngoài mùa vụ thường nhanh; mùa cao điểm có thể kéo dài nếu không đặt lịch trước.
Tóm lại
Xét nghiệm cadimi sầu riêng không còn là thủ tục, mà là một phần của quản trị rủi ro. Ngưỡng 0,05 mg/kg hẹp đến mức chỉ có thể an toàn khi biết rõ đất, phân bón và trái từ trước khi thu hoạch. Đọc tiếp: vì sao sầu riêng nhiễm cadimi và các biện pháp giảm cadimi trong đất trồng.
Tài liệu tham khảo
- GB 2762-2022, giới hạn chất ô nhiễm trong thực phẩm (bản tiếng Anh)
- Nông nghiệp và Môi trường: Cần giải pháp thuận thiên để kiểm soát Cadimi
- VietnamBiz: Sầu riêng kẹt kiểm nghiệm
- FDA Đài Loan: hồ sơ sầu riêng tươi nhập từ Việt Nam vượt cadimi
- VnBusiness: Sau bài kiểm tra khắc nghiệt, sầu riêng cần giám sát từ gốc
Số liệu cập nhật đến tháng 10/2026. Danh sách phòng kiểm nghiệm và yêu cầu của thị trường nhập khẩu có thể thay đổi; vui lòng kiểm tra lại thông tin chính thức trước khi xuất hàng.