Cuối năm 2024, chính sầu riêng Thái Lan là nơi Trung Quốc phát hiện tồn dư vàng O, kéo theo yêu cầu kiểm nghiệm áp cho cả Việt Nam. Thái Lan cũng có lô bị cảnh báo cadimi. Nhưng chỉ trong thời gian ngắn, sầu riêng Thái được giảm tần suất kiểm tra, còn sầu riêng Việt vẫn phải kiểm 100% lô hàng. Khoảng cách ấy đến từ đâu?
Bối cảnh: hai đối thủ, một thị trường
Thái Lan chiếm khoảng 57% trong tổng giá trị 6,99 tỷ USD sầu riêng Trung Quốc nhập khẩu năm 2024. Việt Nam là đối thủ lớn nhất, với lợi thế mùa vụ: sầu riêng Tây Nguyên thu hoạch từ tháng 8 đến tháng 11, thời điểm gần như chỉ Việt Nam có hàng. Lợi thế đó chỉ phát huy khi trái qua được cửa khẩu nhanh và rẻ.
Thái Lan đã làm gì?
1. Phản ứng nhanh và phối hợp trực tiếp với phía Trung Quốc
Ngay khi bị cảnh báo, Thái Lan phối hợp với phía Trung Quốc kiểm tra chất cấm trên sầu riêng. Các phòng kiểm nghiệm vàng O và cadimi của Thái Lan nhanh chóng được công nhận. Thái Lan cũng tiêu hủy hơn 64 tấn sầu riêng bị trả về vì vàng O, phát đi tín hiệu rõ ràng về cam kết. Khi điều tra một số lô cadimi, Thái Lan còn truy được nguồn trái có thể đến từ nước thứ ba và siết chặt hàng nhập lậu.
2. Hơn 300 phòng kiểm nghiệm mini tại vùng trồng
Thái Lan khẩn trương xây dựng hệ thống hơn 300 phòng kiểm nghiệm nhỏ để kiểm tra chất lượng ngay tại vườn. Trái được sàng lọc trước khi vào kho đóng gói, nên lô đã lên xe ít khi có “bất ngờ”.
3. Giữ tỉ lệ vi phạm thấp để được “luồng xanh”
Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nguyên tắc để hải quan Trung Quốc giảm tần suất kiểm tra là tỉ lệ vi phạm thấp. Nhờ sàng lọc từ gốc, sầu riêng Thái được giảm tần suất kiểm tra xuống khoảng 30% thay vì 100%, và được thông quan thuận lợi hơn. Phía Trung Quốc còn mở trạm kiểm soát 24/7 và tăng số phòng thí nghiệm cho hàng Thái.
4. Kiểm soát cả chuỗi và dữ liệu đất công khai
Đại diện ngành rau quả nhận định điểm khác biệt là Thái Lan kiểm soát toàn chuỗi từ vườn tới kho, trong khi Việt Nam chủ yếu mới truy xuất được tới khâu đóng gói. Cơ quan quản lý Thái Lan định kỳ lấy mẫu đất, nước, phân bón để kiểm tra kim loại nặng và lập bản đồ số công khai cho doanh nghiệp, nông dân tra cứu.
Thái Lan cũng không hoàn hảo
Ngành sầu riêng Thái năm 2025 vẫn gặp khó vì thời tiết, giá giảm và rào cản kỹ thuật. Vụ việc một lãnh đạo cơ quan nông nghiệp bị đình chỉ vì cáo buộc nhận hối lộ trong kiểm tra vàng O cho thấy hệ thống kiểm soát chỉ mạnh khi minh bạch.
Việt Nam đang ở đâu?
- Mạng lưới phòng có tên trong danh sách tăng từ 25 cơ sở (5/2026) lên 50 cơ sở (8/2026).
- Bộ Nông nghiệp và Môi trường định hướng lập bản đồ cảnh báo cadimi, hoàn thiện quy định quản lý mã vùng trồng, cơ sở đóng gói và đàm phán giảm tần suất kiểm tra.
- Các mô hình giảm cadimi trong đất đang được thử nghiệm tại nhiều tỉnh.
4 bài học có thể làm ngay
| Bài học từ Thái Lan | Áp dụng cho doanh nghiệp, HTX Việt Nam |
|---|---|
| Sàng lọc tại vườn | Kiểm cadimi trái đại diện 2–4 tuần trước thu hoạch; chỉ đưa vườn đạt vào lô xuất khẩu |
| Tỉ lệ vi phạm thấp là “tấm vé” | Không gom trái không rõ nguồn; mỗi lô vi phạm kéo lùi cả ngành |
| Dữ liệu đất công khai | Lưu kết quả phân tích đất, phân bón theo từng mã vùng trồng |
| Kiểm soát cả chuỗi | Kiểm soát dung dịch xử lý, bao bì tại cơ sở đóng gói để loại rủi ro vàng O |
Đọc tiếp: thủ tục xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc.
Cần lấy mẫu và kiểm nghiệm Cadimi, Vàng O cho lô sầu riêng, mít?
AgriSure tiếp nhận yêu cầu, tư vấn quy trình và kết nối dịch vụ lấy mẫu, kiểm nghiệm với phòng thử nghiệm đối tác được công nhận ISO/IEC 17025:2017 (VILAS 1630) cho Cadimi, Vàng O trên sầu riêng, mít. Gọi hoặc Zalo 0878 997 698 để được báo giá và đặt lịch.
Tài liệu tham khảo
- Znews: Sầu riêng vào chính vụ, gấp rút tìm giải pháp (Thái Lan 300 phòng mini, kiểm tra 30%)
- Doanh nghiệp Hội nhập: Thái Lan chiếm 57% sầu riêng nhập khẩu Trung Quốc 2024
- Nông nghiệp và Môi trường: Ngành hàng sầu riêng Thái Lan lao đao
- Nông nghiệp và Môi trường: Lập bản đồ cảnh báo Cadimi
- Bernama: Thai durian exports under cadmium scrutiny
- Znews: Thái Lan tiêu hủy 64 tấn sầu riêng bị trả về
Số liệu cập nhật đến tháng 10/2026. Danh sách phòng kiểm nghiệm và yêu cầu của thị trường nhập khẩu có thể thay đổi; vui lòng kiểm tra lại thông tin chính thức trước khi xuất hàng.